به جامعه مجازی ظرایف خوش آمدید

آرشیو دسته: تاریخ و فلسفه

دانش علمی می‌تواند عینی یا ابژکتیو باشد؟

دانش علمی می‌تواند عینی یا ابژکتیو باشد؟

اگر بی‌طرفی یکی از فضایلِ اصلی در حوزة علم باشد، لیوئنس یکی از مصادیق بارز این فضیلت به شمار می‌آید. او مدافعی مشتاق برای علم است؛ اما این او را از شکِ معقول در ادعاهای نسنجیده بازنمی‌دارد. او به‌درستی نگران ... متن کامل »

درسگفتارهای نیچه دربارۀ آموزش عالی

درسگفتارهای نیچه دربارۀ آموزش عالی

ویراستاران «پاد-آموزش»، نیچه را به عنوان «فیلسوفِ ضددانشگاهِ مدرنیته و بیماری‌های آن» توصیف کرده‌اند و نتیجه گرفته‌اند که پاسخ به پرسش‌هایی که او مطرح کرده «ممکن است آرامش فعلی ما را از میان ببرد». شاید نیچه در ضدیت با دانشگاه ... متن کامل »

چرا هایدگر را با خیال راحت کنار نگذاریم؟

چرا هایدگر را با خیال راحت کنار نگذاریم؟

دفترچه‌های سیاه نامی است که خود هایدگر بر یادداشت‌هایش از ابتدای دهۀ سی میلادی تا آغاز دهۀ هفتاد میلادی نهاده است، یادداشت‌هایی که در دفترچه‌هایی با جلد سیاه نوشته می‌شدند. هایدگر در دفترچه‌ها از موضوعات مختلفی سخن می‌راند، آن هم ... متن کامل »

زندگانیِ بی‌همتا ولی نادلخواهِ ژیل دولوز

زندگانیِ بی‌همتا ولی نادلخواهِ ژیل دولوز

در گذارِ عصر ما از «متفکر منزوی» به «استاد عمومی»، شاید دولوز یک شخصیت گذرا و تقریباً شیزوفرنیک باشد. مرگ او نیز مانند مرگ سار‌تر، مبارزه برای جایگاه «متفکر منزوی» است، کسی که می‌تواند بی‌آنکه نماد و بازنمایندۀ چیز دیگری ... متن کامل »

بچه‌دارشدن مساله‌ای شخصی است یا الزامی اخلاقی؟

بچه‌دارشدن مساله‌ای شخصی است یا الزامی اخلاقی؟

آرتور شوپنهاور در «در باب رنج‌های دنیا» می‌پرسد: «اگر فرزندان با عملی مبتنی بر خرد محض وارد این دنیا می‌شدند، آیا نژاد بشر ادامه داشت؟ آیا بهتر نیست یک انسان با نسل‌های آینده چنان هم‌دردی کند که بار وجود را ... متن کامل »

دلوز امروز به چه کارمان می‌آید؟

دلوز امروز به چه کارمان می‌آید؟

امروز چه بر سر میراث دلوز می‌آید؟ هرچیزی و هر کسی که از دلوز تأثیر گرفته باشد، باید پیوسته در برابر تقلیل دلوز به تصویری دگماتیک از اندیشه مقاومت کند. دلوز نه فیلسوف نافذ و مقتدر دیگری از سنت غربی ... متن کامل »

چرا علم با بحران مشروعیت و بی‌اعتمادی روبرو است؟

چرا علم با بحران مشروعیت و بی‌اعتمادی روبرو است؟

گاهی اوقات، موفقیت‌های علم دردسرساز می‌شوند. سلاح‌های اتمی، که شاید جدی‌ترین تهدید برای حیات بر روی کرۀ زمین‌هستند، دستاوردی عظیم برای علم محسوب می‌شوند. در کنار سلاح‌های اتمی، موارد دیگری هم هستند که علم، سهواً، موجب ترویج آن‌ها شده است؛ ... متن کامل »

تاریخِ فلسفه فقط ۲۵ سال طول کشیده است

تاریخِ فلسفه فقط ۲۵ سال طول کشیده است

هگل هنگامی که نگارش پدیدارشناسی را شروع کرد، نقداً رویکردِ بیشتر دیالکتیکی خود را اتخاذ کرده بود، اما هنوز به این ایده که این دیالکتیک یک جنبۀ تاریخی نیز دارد نرسیده بود. هگل وقتی هنوز در مرحلۀ غیر تاریخی بود، ... متن کامل »

خاندانِ ویتگنشتاین: اشراف‌سالارهای خودساخته

خاندانِ ویتگنشتاین: اشراف‌سالارهای خودساخته

کتاب خاندان ویتگنشتاین با این سودا آغاز می‌شود که مسائل فلسفی مورد علاقۀ ویتگنشتاین را همچون میراثی تحلیل کند که از دل زندگی در خانوادۀ نامتعارف و پرجمعیت ویتگنشتاین‌ها سر بر آورده‌اند؛ گفته‌های فلسفی ویتگنشتاین را هم می‌توان اظهار نظرهایی ... متن کامل »

آیا فیلسوفی بورژوا هستید یا هیچ‌وقت چنین بوده‌اید؟

آیا فیلسوفی بورژوا هستید یا هیچ‌وقت چنین بوده‌اید؟

از نظر وین، اگر ما تجربۀ زیبایی‌شناختی را در مرکز پروژۀ انتقادی قرار دهیم، خوانشی اصیل و ضد بورژوایی از کانت به‌دست خواهیم آورد؛ خوانشی که به ما اجازه خواهد داد تا مسائل وسیع‌تر سیاسی را دوباره چارچوب‌بندی کنیم؛ مسائلی ... متن کامل »

آیا فلسفه‌های طرازِ اول ذاتاً سخت و مبهم‌اند؟

آیا فلسفه‌های طرازِ اول ذاتاً سخت و مبهم‌اند؟

برخی می‌گویند آنگونه که کارِ علم پیشرفت می‌کند، فلسفه پیشرفت نمی‌کند. مسائل فلسفی حل نمی‌شوند؛ بلکه دائماً در سیاق‌های تازه بازیابی می‌شوند. هر نسلی به کارهای سترگِ قبلی باز می‌گردد و آن‌ها را برای زمانۀ خودش دوباره تفسیر می‌کند. بنابراین ... متن کامل »

اگر ایمان داشتم او به من باز می‌گشت

اگر ایمان داشتم او به من باز می‌گشت

رگینه اولسن، نامزد سابق کی‌یرکگور، معمولاً چونان قربانی‌ای به تصویر کشیده می‌شود که کی‌یرکگور دل از او برگرفت و به فلسفه سپرد. یوآکیم گاف این روایتِ غالب را به تحدی می‌طلبد. کتاب گاف در نوع خود نخستین اثری است که ... متن کامل »

چرا من سکولاریست نیستم

چرا من سکولاریست نیستم

چرا سکولاریست نیستم (۱۹۹۹)، نقطۀ عطفی در پژوهش دربارۀ سکولاریسم و جامعۀ مدرن بوده است. کانلی در این اثر، از طراحی دوبارۀ سکولاریسم با استفاده از مفهوم «آیینِ تعامل» سخن می‌گوید، سکولاریسمِ جدیدی که در مواجهه با دیدگاه‌های دینی و ... متن کامل »

منحنی‌کردنِ هستی‌شناسیِ صاف

منحنی‌کردنِ هستی‌شناسیِ صاف

واقع‌گرایی جدید به کسانی که هنوز دچارِ خماریِ جریان‌های مسلط در فلسفۀ قرن بیستم هستند، داروی تقویتی مفرح و محرِّکی می‌دهد. کتاب گابریل، مانند نوشته‌های همکار گه‌گاهِ او، اسلاوی ژیژک، نه‌تنها به‌لحاظ فکری دقیق و منسجم است؛ بلکه فرهنگ عام ... متن کامل »

ساخت‌وپاختِ پول‌دارها

ساخت‌وپاختِ پول‌دارها

نشان دادن آینده در زبان امروزی ممکن است خیانت به آن باشد. تغییری که واقعاً رادیکال باشد، می‌تواند دسته‌بندی‌های امروزی را از بین ببرد. یکی از دلایل اینکه مارکس این‌قدر با صحبت دربارۀ آینده مشکل داشت، همین است. او کار ... متن کامل »

همه چیز شگفت‌انگیز است و هیچ‌کس شاد نیست

همه چیز شگفت‌انگیز است و هیچ‌کس شاد نیست

خیلی عجیب نیست که همه چیز شگفت‌انگیز است و بااین‌حال بعضی مردم خوشحال به نظر نمی‌رسند. افلاطون باور داشت که بهترین زندگی مبتنی بر پرسش و جست‌وجویی دشوار است. در نظر افلاطون کسانی که حقیقت را جست‌وجو می‌کنند، با بیشترین ... متن کامل »

نظریۀ هنر قرون وسطا

نظریۀ هنر قرون وسطا

پیروان فیثاغورث نخستین کسانی بودند که گفتند تمام طبیعت، ازجمله آثار هنری، ساختاری ریاضی دارند. این باور در دورۀ قرون وسطا معنی خاصی پیدا کرد؛ به این دلیل که این امر با این نظرگاهِ مسیحی سازگاری داشت که خداوند، خالق ... متن کامل »

شبیه‌سازی، هیجان و اخلاق

شبیه‌سازی، هیجان و اخلاق

فلسفۀ انگلو-امریکایی برای توصیف نحوۀ درگیرشدن هیجانات ما با روایت‌های هنری از نظریۀ شبیه‌سازی یا هم‌ذات‌پنداری استفاده می‌شود. فیلسوفان این حوزه تلاش می‌کنند نظریه‌ای بسط‌یافته در زمینۀ فلسفۀ ذهن را به کار گیرد تا درگیری هیجانی و اخلاقی ما با ... متن کامل »

نمایش مطالب بیشتر